Trong một thế giới nơi “mọi thứ vững bền đều tan biến vào không khí” như cách Karl Marx từng viết trong “The Communist Manifesto” về việc con người hiện đại sống trong cảm thức mong manh của tồn tại. Ta không chỉ sợ cái chết, ta sợ sự xóa nhòa. Điểm nhìn ấy cũng được tác giả John Green đặt vào “The Fault in Our Stars”, mở ra một diễn ngôn đầy ám ảnh về ký ức và sự lãng quên. Đó là một nỗi lo không kém phần đau đớn so với bệnh tật mà các nhân vật phải mang trong mình.
Nhân vật Augustus Waters từng phát biểu một câu gần như là tuyên ngôn hiện sinh: “I fear oblivion.” Đó là tất cả sự ngạo nghễ và lãng mạn của tuổi trẻ. Nỗi sợ của cậu không phải cái chết sinh học, mà là cái chết trong ký ức tập thể. Ở Augustus, ta bắt gặp hình bóng của một khát vọng cổ điển: được khắc tên mình vào lịch sử, được sống trong trí nhớ của nhân loại. Tâm thế ấy cũng gợi nhắc lời của Ernest Becker trong “The Denial of Death”: con người tìm kiếm “dự án bất tử” để vượt qua nỗi lo về hữu hạn. Với Augustus, dự án ấy là ước muốn làm điều vĩ đại, trở thành “anh hùng” trong một thế giới dường như không thiếu những câu chuyện phi thường.
Thế nhưng, John Green không để nhân vật của mình mãi đứng trên bục cao của khát vọng ấy. Khi bệnh tật tái phát và cơ thể dần suy kiệt, Augustus buộc phải đối diện với sự thật tàn nhẫn: không phải ai cũng được định mệnh trao cho cơ hội trở thành biểu tượng. Từ đây, nỗi sợ bị lãng quên không còn là một ý niệm trừu tượng nữa mà nó trở thành một cơn khủng hoảng bản thể.
Trái ngược với Augustus, nhân vật Hazel Grace Lancaster lại mang một nỗi lo khác. Cô tự ví mình như “a grenade” – một quả lựu đạn có thể phát nổ bất cứ lúc nào, để lại đổ nát trong lòng những người yêu thương cô. Nếu Augustus sợ bị quên, Hazel sợ được nhớ trong đau đớn. Trong một đoạn đối thoại, cô nói: “There will come a time when all of us are dead… and there will be no one left to remember anyone.” Lời nói ấy không chỉ là một suy tưởng bi quan, nó là sự thừa nhận tính hữu hạn tuyệt đối của ký ức nhân loại.
“The fault, dear Brutus, is not in our stars, but in ourselves.” - William Shakespeare, Julius Caesar
Ở đây, tư tưởng của tiểu thuyết dường như chạm đến tinh thần bi kịch cổ điển. Trong “Julius Caesar”, William Shakespeare từng viết: “The fault, dear Brutus, is not in our stars, but in ourselves.” Nhan đề của John Green mượn lại câu thoại này như một cách đặt vấn đề: “lỗi” không chỉ nằm ở định mệnh, mà còn nằm ở cách con người đối diện với số phận. Nếu số phận trao cho ta sự hữu hạn, thì chính ta quyết định cách mình sống trong giới hạn ấy.
Điều đáng nói là tiểu thuyết không kết thúc bằng một lời giải triết học hoành tráng. Thay vào đó, nó thu hẹp vũ trụ xuống phạm vi của hai con người yêu nhau. Trong bức thư để lại cho Hazel, Augustus viết rằng anh yêu cô “trong cái vô hạn nhỏ bé” (“I love you in this little infinity.”). Cụm từ “little infinity” trở thành một phản đề dịu dàng đối với nỗi ám ảnh về sự lãng quên. Có thể ta không được cả thế giới nhớ đến; có thể lịch sử sẽ không ghi tên ta. Nhưng trong không gian giới hạn của tình yêu, ta vẫn có thể chạm tới một dạng vĩnh cửu.
“I love you in this little infinity.” - Augustus, The Fault in Our Stars
Vì vậy, “The Fault in Our Stars” không chỉ là câu chuyện về bệnh tật và cái chết. Nó là một suy tư về ký ức như điều kiện để tồn tại. Con người không thể thoát khỏi sự quên lãng tuyệt đối của thời gian, nhưng có thể kiến tạo những “vô hạn nhỏ bé”, những khoảnh khắc yêu thương đủ sâu để chống lại bóng tối của hư vô. Và có lẽ, dẫu mong manh, được một người nhớ đến bằng tất cả yêu thương, đã là một hình thức bất tử.
